Prawdopodobnie nie da się znaleźć ani jednej osoby dorosłej, która nie wiedziałaby, czym jest „osteochondroza lędźwiowa”. Średnio co trzecia zdrowa osoba w średnim wieku, a czasem częściej, miała w swoim życiu epizod ostrego bólu krzyża, a co piąta czy szósta wskazuje, że problemy takie pojawiają się regularnie, a nawet są „źródłem” zwolnień lekarskich.
Jednak pacjenci najczęściej nie są w stanie szczegółowo wyjaśnić, jakiego rodzaju schorzenie wystąpiło w dolnej części pleców. Większość z nich nigdy nie została zbadana, a leczenie polegające na „zastrzykach”, „maściach” i sesjach masażu pomaga zwykle na okres od kilku miesięcy do roku.
Jeśli „popchniesz” takiego pacjenta i zaczniesz pytać go o diagnozę, to po pewnym cierpieniu oświadczy, że jest chory na „osteochondrozę”. Co oznacza ta choroba w odniesieniu do odcinka lędźwiowego kręgosłupa?
Osteochondroza odcinka lędźwiowego - choroba czy „normalne życie”?
Przede wszystkim musimy autorytatywnie stwierdzić: „osteochondroza” nie może zaszkodzić. I nie może się to w żaden sposób objawiać, ponieważ jest to proces dystrofii i zwyrodnienia krążków międzykręgowych, czyli chrząstki, która składa się z jądra miażdżystego i pierścienia włóknistego. Krążek międzykręgowy jest chrząstką i ma działać jak amortyzująca „poduszka powietrzna”, łagodząc przyspieszenia pionowe i kątowe - hamując pomiędzy sąsiednimi kręgami.
Jak wiadomo, chrząstka pozbawiona jest tkanki nerwowej i naczyniowej, dlatego procesy zachodzące „czysto w dyskach” po prostu nie mogą wpływać na sąsiednie struktury i nie objawiają się w żaden sposób. Podobnym przykładem w wertebroneurologii jest przepuklina Schmorla, w której występ przepuklinowy jest bezpiecznie przykryty tkanką kostną gąbczastą sąsiedniego kręgu. Krążki międzykręgowe nie bolą.
Chondroza (przyrostek „-oz” oznacza wzrost, powiększenie) w tym przypadku nie jest do końca poprawna. W ciągu życia człowieka nie następuje wzrost ani wzrost tkanki chrzęstnej. W przypadku zwłóknienia (marskości) wątroby można zauważyć, że struktura siatkowa wątroby zaczęła się rozwijać ze szkodą dla funkcji.
A w przypadku chondrozy (lub osteochondrozy) krążki międzykręgowe po prostu zaczynają zmieniać swoją konfigurację pod wpływem wieloletniego stresu.
Powodują ucisk na sąsiednie kręgi, ponieważ zgodnie z prawem Newtona każde działanie pod obciążeniem statycznym powoduje dokładnie tę samą reakcję, czyli reakcję podporową. Jak rozwija się osteochondroza i z jakich powodów tak się dzieje?
Przyczyny „osteochondrozy lędźwiowej”
Objawy osteochondrozy lędźwiowej (a dokładniej krążków międzykręgowych) można wykryć już w młodym wieku, zwłaszcza przy różnych zaburzeniach układu mięśniowo-szkieletowego.
Należą do nich na przykład:
- wady wrodzone (różna długość nóg);
- różne rodzaje płaskostopia (podłużne, poprzeczne);
- deformacje kręgosłupa (skolioza);
- kręgozmyk (ześlizg dolnego kręgu lędźwiowego z kości krzyżowej zarówno do przodu, jak i do tyłu).
Wszystkie te choroby mogą powodować albo wzrost obciążenia udarowego kręgosłupa (na przykład przy płaskostopiu, gdy zmniejsza się elastyczność łuku stopy), albo wyraźną asymetrię kręgosłupa, gdy funkcja podporowa jest systematycznie realizowana z powodu obciążenia krawędzi dysku.
Wiadomo, że podczas eksperymentów stwierdzono, że zdrowe i młode chrząstki, jeśli obciążano je równomiernie i statycznie na całej powierzchni, były w stanie wytrzymać bez uszkodzenia siebie ciężar do 2000 kg, a nawet więcej. Oczywiście takie obciążenie nie istnieje w życiu codziennym, ale może wzrosnąć do takich wartości pod wpływem kontaktu z krawędzią dysku.
Jeśli powierzchnia podparcia jest 20 razy mniejsza, a dysk nie jest tak zdrowy (na przykład w starszym wieku), wówczas uderzenie 60-80 kg (na przykład upadek na lód w oparciu o bok, z obciążeniem na ramionach) może spowodować zniszczenie dysku, które może mieć postać wypukłości lub przepukliny.
To pojawienie się wypukłości lub przepukliny wskazuje, że dysk uległ zdeformowaniu, a nawet „wyszedł” z jednej lub więcej stron. A jak wiadomo, wokół dysku nie ma pustej przestrzeni. Gdy tylko dysk zacznie stykać się z korzeniami nerwowymi, sąsiadującymi więzadłami i mięśniami, pojawiają się konsekwencje osteochondrozy: ból odruchowy i zespoły napięcia mięśniowego, które zmuszają pacjenta do konsultacji z neurologiem, kręgarzem i masażystą.
Dopóki dyski mają normalny kształt i zużywają się równomiernie, bez ekstremalnych obciążeń, osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego niepokoi pacjenta nie bardziej niż zwykłe związane z wiekiem zużycie zębów, z którym dobrze znają kryminolodzy. Jak objawiają się zespoły bólu odruchowego?
Objawy i oznaki skomplikowanej osteochondrozy lędźwiowej
Zauważyłeś już, że pilnie „rozkładamy” mosty: zwykła osteochondroza jest całkowicie nieuniknionym procesem normalnego starzenia się elastycznych „poduszek” międzykręgowych u gatunku „Homo sapiens”, ponieważ porusza się pionowo przez całe życie. A „osteochondroza”, którą wspominają pacjenci z ostrym bólem, jest skomplikowanym stanem.
Zacznijmy może od oznak kompresji korzeni. Objawy osteochondrozy lędźwiowej są oczywiście związane z bólem wynikającym z ucisku segmentowego korzenia nerwu przez dysk. Oprócz bólu możliwe są zaburzenia czuciowe, motoryczne i wegetatywno-troficzne.
Ból dolnej części pleców z osteochondrozą ma następujące cechy:
1) Ból korzeniowy. Jest to zjawisko wtórne i występuje podobnie jak nerwoból, gdy spuchnięty korzeń nerwowy reaguje bardzo „gwałtownie” na wstrząs.
Ból jest ostry, nagły, strzelający, przeszywający dolną część pleców, prawdopodobnie promieniujący do nogi. Ból pojawia się i natychmiast nasila, dlatego nazywany jest „lumbago” lub „lumbago”. To właśnie ten rodzaj „lumbago” powoduje, że człowiek „wstaje w pośpiechu”, ponieważ każdy ruch prowadzi do zwiększonego bólu.
Ponadto ból nasila się przy najmniejszym kaszlu, kichaniu, wysiłku, śmiechu - każdej sytuacji, w której potrząsa się spuchniętym korzeniem.
Jeśli korzeń jest częścią nerwu kulszowego, ból „strzela” przez pośladek do dołu podkolanowego i poniżej, i nazywa się to „rwą kulszową lędźwiową”.
2) Ból mięśni. W pobliżu korzenia nerwu znajdują się duże masy mięśniowe. Często wiosną i jesienią „stają się zimne”, same puchną i stają się gęste. Odpływ żylny jest u nich utrudniony, a one same są źródłem bólu.
Ten ból jest bolesny, ciągły i niezbyt ostry. Wręcz przeciwnie, nasila się nie tylko przy gwałtownym ruchu, ale także przy długotrwałym przebywaniu w monotonnej pozycji (pogorszenie ukrwienia).
- Czasami taki zespół mięśniowo-powięziowy występuje po zaostrzeniu wypukłości lub przepukliny, gdy ostry „haczyk” przepukliny „masuje” mięśnie i więzadła przez długi czas.
3) Zaburzenia ruchu. Ponieważ dysk może uciskać nie tylko korzeń czuciowy, ale także korzeń ruchowy, możliwy jest rozwój niedowładu obwodowego, a nawet paraliżu. Na różnych poziomach uszkodzeń może pojawić się osłabienie nóg (na przykład osłabienie podczas wchodzenia po schodach z jednej strony), osłabienie stopy, co prowadzi do zaburzeń chodu.
Następuje zanik mięśni i jedna noga „traci na wadze”. Takie czysto motoryczne, bezbolesne zaburzenie jest rzadkie i niezauważone może prowadzić do niepełnosprawności.
4) Zaburzenia sensoryczne. Powstają wraz z bólem i często istnieją po ustaniu bólu, zamiast bólu. Objawiają się drętwieniem, zmniejszoną wrażliwością skóry nóg w postaci „pasków”, w postaci pionowych pasków oraz uczuciem „pełzającej gęsiej skórki” na palcach i stopach.
- Czasami, gdy włókna wegetatywne są uszkodzone, objawy łączą się z nadmierną potliwością, zimną skórą oraz zaburzeniami wzrostu włosów i paznokci.
Są to najczęstsze objawy skomplikowanej osteochondrozy lędźwiowej, które występują w okolicy lędźwiowej. Istnieją pojedyncze zespoły chorobowe, np. uszkodzenie nerwu skórnego zewnętrznego uda, czy uszkodzenie ogona końskiego, nadżerka, czyste zapalenie korzonków nerwowych czy zespół piriformis – ale nawet ich krótki opis zająłby zbyt dużo czasu.
Dla pacjentów powyższe podstawowe objawy wystarczą, aby umówić się na wizytę u neurologa. Jak możesz „własnymi rękami złagodzić dolegliwości”? Jak leczyć osteochondrozę lędźwiową w domu?
Co robić w czasie zaostrzenia osteochondrozy lędźwiowej?
Podstawą każdego leczenia jest terapia etiotropowa (eliminacja przyczyny) i leczenie patogenetyczne (wpływ na mechanizmy choroby). Towarzyszy mu leczenie objawowe.
W przypadku bólu kręgowego (spowodowanego problemami kręgosłupa) sytuacja wygląda następująco:
- Eliminacja przyczyny polega na wyeliminowaniu nacisku z występu, przepukliny lub mięśnia spazmatycznego na korzeniu nerwowym;
- Wpływ na mechanizmy polega na eliminacji skurczów mięśni, przywróceniu odpływu żylnego w mięśniach, usunięciu obrzęku korzenia nerwowego i walce ze stanem zapalnym;
- Eliminację objawów (zwalczanie bólu, drętwienie, ograniczona ruchomość) przeprowadzamy wracając do punktu nr 2, gdyż np. usunięcie obrzęku i stanu zapalnego przywróci sprawność ruchową i złagodzi ból.
Pozbycie się wypukłości i przepukliny
Z reguły nie jest to punkt wyjścia w leczeniu ostrego bólu pleców. Prawie zawsze zespół bólowy początkowo ustępuje, następnie po sesjach masażu i leczeniu u kręgarza wszystkie objawy ustępują i operacja nie jest wymagana.
Pytanie o interwencję chirurgiczną pojawia się wraz z postępującym osłabieniem stopy i silnym, nieuleczalnym bólem utrzymującym się przez 2 miesiące. Ponadto operacja jest wymagana, gdy występuje wysoki stopień ucisku kanału centralnego, który zawiera rdzeń kręgowy, czyli ogon koński.
Leczenie osteochondrozy lędźwiowej, leki
Leczenie osteochondrozy lędźwiowej i jej powikłań obejmuje następujące środki. W fazie ostrej (dzień pierwszy – drugi):
- W celu zmniejszenia obrzęków mięśni i kręgosłupa wskazana jest dieta bezsolna oraz ograniczenie ilości spożywanych płynów. Można nawet podać tabletkę łagodnego leku moczopędnego oszczędzającego potas.
- Zaleca się noszenie półsztywnego gorsetu ortopedycznego, który zabezpiecza mięśnie przed nadmiernym ruchem.
- Od pierwszych dni zaleca się wcieranie rozgrzewających maści zawierających NLPZ i nakładanie plastrów np. „pieprzowych”.
- W ostrej fazie nie można rozgrzać pleców. Wraz ze wzrostem stanu zapalnego zwiększa się obrzęk. Dlatego wszelkie poduszki grzewcze są zabronione. Można się rozgrzać usuwając własne ciepło (pas wełniany, maści rozgrzewające), które nie dodają go z zewnątrz, a wręcz przeciwnie, usuwają je z głębi na zewnątrz.
- W ostrej fazie osteochondrozy lędźwiowej można zastosować krótkotrwałe leczenie domięśniowymi „zastrzykami” NLPZ i środków zwiotczających mięśnie. Pomoże to złagodzić obrzęk tkanki nerwowej, wyeliminować stany zapalne i normalizować napięcie mięśniowe.
W okresie podostrym, po pokonaniu maksymalnego bólu, nie należy już przyjmować „zastrzyków”, a zwrócić uwagę na środki regenerujące, na przykład nowoczesne preparaty witaminowe z grupy „B”. Skutecznie przywracają zaburzoną wrażliwość, zmniejszają drętwienie i parestezje.
Kontynuowane są działania fizjoterapeutyczne, nadszedł czas na terapię ruchową w osteochondrozie kręgosłupa lędźwiowego. Jego zadaniem jest normalizacja krążenia krwi i napięcia mięśniowego, gdy obrzęk i stan zapalny już ustąpiły, ale skurcze mięśni nie ustąpiły jeszcze całkowicie.
Ćwiczenia na osteochondrozę lędźwiową kręgosłupa należy wykonywać po lekkiej rozgrzewce ogólnej, na „rozgrzanych mięśniach”.
Głównym czynnikiem terapeutycznym jest ruch, a nie stopień skurczu mięśni. Dlatego, aby uniknąć nawrotów, nie wolno używać ciężarków; stosuje się matę gimnastyczną i kij gimnastyczny. Za ich pomocą można skutecznie przywrócić zakres ruchu.
Kontynuuj wcieranie maści i używanie implikatora Kuzniecowa. Pokazano pływanie, masaż podwodny, prysznic Charcot. Właśnie w fazie ustępowania zaostrzenia wskazane są leki do domowej magnetoterapii i fizjoterapii.
Zwykle leczenie trwa nie dłużej niż tydzień, ale w niektórych przypadkach osteochondroza może objawiać się tak niebezpiecznymi objawami, że konieczna może być pilna operacja.
Powikłania osteochondrozy lędźwiowej kręgosłupa
Mówimy przede wszystkim o stanie, w którym przepuklina dysku stała się niezależnym fragmentem i po przeniknięciu do kanału centralnego utworzyła swobodną sekwestrację. Tam może uciskać nerwy ogona końskiego i nagle (na siłowni, po epizodzie ostrego bólu) może wystąpić poważne osłabienie lub paraliż nóg, drętwienie krocza.
Po kilku minutach pojawia się silny ból nóg, a następnie możliwe jest odruchowe zatrzymanie moczu lub pojawienie się nietrzymania moczu i rozwija się impotencja. Wystąpiło to jako zespół ogona końskiego jako powikłanie przepukliny dysku. W takim przypadku wymagana jest pilna interwencja, usunięcie sekwestrum i przywrócenie funkcji nerwów ogona końskiego wraz z ich dekompresją.
Jednak częściej pojawiają się inne komplikacje. Z wiekiem pojawiają się liczne przepukliny i wypukłości, pojawia się osteoporoza kręgów, a mobilność po prostu znacznie maleje i wzrasta ryzyko ostrego bólu pleców. Tacy pacjenci koniecznie „biorą zwolnienie lekarskie” kilka razy w roku i często są leczeni w sanatoriach.
Prognozy leczenia
Osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego, której objawy i leczenie omówiliśmy powyżej, jak rozumiemy, w większości nie jest wcale chorobą, ale po prostu przejawem nieuniknionego starzenia się i przedwczesnego „skurczu” krążków międzykręgowych.
Czy ludzkość może całkowicie uwolnić się od osteochondrozy lędźwiowej? Na tę odpowiedź można odpowiedzieć twierdząco, ale wtedy będziemy musieli opanować inny styl poruszania się: chodzenie przez całe życie na czworakach lub, niczym Ichthyander, pływanie w głębiny oceanu, od dzieciństwa nieustannie poruszając się w wodzie. Wtedy właśnie zniknie osiowe, statyczne obciążenie krążków międzykręgowych, a wraz z nim znikną oznaki „chondrozy”. Ale pojawi się inny problem: w wodzie tak potężna struktura po prostu stanie się niepotrzebna i zacznie się zmieniać, aż zniknie lub znacznie się zmniejszy.
Jeśli chodzi o osobiste, indywidualne rokowanie w przypadku osteochondrozy, wszystko zależy od czasu, w którym dana osoba „postanowiła się opamiętać”. Jeśli do tego czasu nie nastąpi wyraźne zniszczenie krążków międzykręgowych, występów, przepuklin i deformacji, wówczas, pod warunkiem zdrowego stylu życia i higieny aktywności fizycznej, problemy z dolną częścią pleców mogą nie wystąpić aż do bardzo starości.
W tym samym przypadku, gdy w okolicy lędźwiowej występuje już „gorący punkt”, na przykład w postaci przepukliny, która okresowo uciska korzeń nerwowy, wówczas osoba musi szczególnie uważać na niewygodne skręty, wysiłek fizyczny, niewłaściwe podnoszenie ciężarów i sezonową hipotermię, które zwykle powodują zaostrzenie osteochondrozy kręgosłupa.